Trafik kazasında hasar gören bir araç, en iyi şekilde onarılsa bile piyasada kazasız bir araçla aynı fiyattan satılamaz. Aracın uğradığı bu ekonomik kayıp “değer kaybı” olarak adlandırılır ve kusursuz veya az kusurlu araç sahibi tarafından tazmin edilmesi istenebilir. Bu yazıda değer kaybının ne olduğunu, kimden ve nasıl talep edileceğini, başvuru sürecini ve sürelerini açıklıyoruz.
Araç değer kaybı nedir?
Değer kaybı, aracın kazadan önceki piyasa değeri ile kazadan sonra onarılmış hâlindeki piyasa değeri arasındaki farktır. Onarım masraflarından ayrı bir zarar kalemidir; yani araç sahibi hem onarım bedelini hem de değer kaybını talep edebilir.
Değer kaybının oluşup oluşmadığı ve miktarı; aracın markası, modeli, yaşı, kilometresi, daha önceki hasar kayıtları, hasar gören parçalar ve hasarın niteliği gibi etkenlere göre belirlenir. Örneğin yalnızca boyasız göçük düzeltmesi yapılan veya önceden ağır hasar kaydı bulunan araçlarda değer kaybı oluşmayabilir ya da düşük olabilir.
Değer kaybı kimden talep edilir?
Değer kaybı, kazaya sebep olan aracın zorunlu mali sorumluluk (trafik) sigortası şirketinden, poliçe limitleri dahilinde talep edilebilir. Bunun yanında kusurlu aracın sürücüsü ve işleteni de sorumludur. Sigorta limitini aşan zararlar için sürücü ve araç sahibine başvurulabilir.
Talep edilebilecek tutar, kazadaki kusur oranıyla sınırlıdır. Örneğin yüzde elli kusurlu bir kazada, hesaplanan değer kaybının yarısı talep edilebilir. Kusur oranı kaza tespit tutanağı, kaza raporu veya bilirkişi incelemesiyle belirlenir.
Değer kaybı nasıl hesaplanır?
Değer kaybının hesaplanmasında uzun süre sigorta genel şartlarındaki formüller esas alınmıştır. Ancak Anayasa Mahkemesi’nin 2020 tarihli kararıyla zararın genel şartlara göre hesaplanmasını zorunlu kılan düzenleme iptal edilmiştir. Bugün Yargıtay uygulamasında değer kaybı, bilirkişi tarafından aracın kazadan önceki ve onarımdan sonraki ikinci el piyasa değerleri arasındaki fark esas alınarak belirlenmektedir. Bu yöntem, genel şartlardaki formüllere göre çoğu zaman araç sahibinin lehine sonuç vermektedir.
Başvuru süreci
- Belgeleri toplayın: Kaza tespit tutanağı veya polis raporu, ekspertiz raporu, onarım faturaları, aracın kazadan önceki ve sonraki fotoğrafları, ruhsat ve ehliyet fotokopileri.
- Sigorta şirketine yazılı başvuru yapın: Dava açmadan veya tahkime gitmeden önce karşı tarafın trafik sigortası şirketine yazılı olarak başvurulması zorunludur. Başvuruda değer kaybı talebi ve ilgili belgeler sunulur.
- On beş gün bekleyin: Sigorta şirketi başvurudan itibaren on beş gün içinde ödeme yapmaz veya talebi reddederse, araç sahibi yargı yoluna başvurabilir.
- Tahkim veya dava yolunu seçin: Uyuşmazlık, Sigorta Tahkim Komisyonu’na veya mahkemeye taşınabilir.
Sigorta Tahkim Komisyonu mu, mahkeme mi?
Sigorta şirketinin ödeme yapmadığı veya eksik ödediği durumlarda iki yol vardır:
- Sigorta Tahkim Komisyonu: Yalnızca sigorta şirketine karşı başvurulabilen, uzman hakemlerin karar verdiği bir yoldur. Başvuru ücreti düşüktür ve uyuşmazlıklar mahkemelere göre genellikle çok daha kısa sürede sonuçlanır. Belirli bir tutarın altındaki kararlar kesindir.
- Mahkeme: Sigorta şirketinin yanında kusurlu sürücü ve araç sahibine de dava açılmak isteniyorsa veya talep edilen tutar sigorta limitini aşıyorsa mahkeme yolu tercih edilir. Bu uyuşmazlıklarda dava açmadan önce arabulucuya başvurulması gerekebilir.
Hangi yolun tercih edileceği, talep edilen tutara, karşı tarafların kim olduğuna ve dosyanın özelliklerine göre değerlendirilmelidir.
Süreler
Trafik kazasından doğan maddi tazminat taleplerinde zamanaşımı süresi, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten itibaren iki yıl, her hâlükârda kaza tarihinden itibaren on yıldır. Kaza aynı zamanda ceza kanunlarında daha uzun zamanaşımı öngörülen bir suç oluşturuyorsa, bu daha uzun süre uygulanır.
Dikkat edilmesi gerekenler
- Kaza anında tutanağı eksiksiz ve doğru doldurun; kusur oranı tazminatın miktarını doğrudan belirler.
- Aracı onarıma vermeden önce hasarı fotoğraflayın ve ekspertiz raporu alınmasını sağlayın.
- Sigorta şirketinin önerdiği tutarı kabul etmeden önce, gerçek piyasa değer kaybıyla karşılaştırın. İbraname imzalamak, kalan haklarınızdan vazgeçme sonucunu doğurabilir.
- Değer kaybının yanında, aracın serviste kaldığı süre için ikame araç bedeli veya kazanç kaybı gibi diğer zarar kalemlerinizi de değerlendirin.
Özetle
- Değer kaybı, aracın kazadan önceki ve onarımdan sonraki piyasa değerleri arasındaki farktır ve onarım bedelinden ayrı olarak talep edilir.
- Talep öncelikle kusurlu aracın trafik sigortasına yazılı başvuruyla yapılır; on beş gün içinde sonuç alınamazsa tahkim veya dava yoluna gidilir.
- Talep edilebilecek tutar, karşı tarafın kusur oranıyla sınırlıdır.
- Zamanaşımı süresi kural olarak iki yıl, her hâlükârda on yıldır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve hukuki görüş niteliği taşımaz. Değer kaybının miktarı ve izlenecek yol somut olaya göre değiştiğinden, hukuki destek alınması tavsiye edilir.
Dayanak mevzuat: 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu md. 85, 90, 91, 97, 109; 5684 sayılı Sigortacılık Kanunu md. 30.
← Tüm makaleler